Vier natuurkwaliteiten; verankering en richting

Onze opleiding voor Natuurgeneeskunde in Nederland

Vier natuurkwaliteiten; verankering en richting

Het is voor mij altijd weer verhelderend als er vragen gesteld worden over die dingen waar ik enthousiast over ben. Het past bij mijn sanguinische aard om dat enthousiasme ook ruim baan te geven. Vragen van anderen helpen daarbij. Het doet me deugd om te merken dat de vier natuurkwaliteiten links en rechts in mijn omgeving steeds vaker onderwerp van gesprek zijn. Voor mij een indicatie dat het gedachtegoed weer een beetje voet aan de grond krijgt. En wat daarbij hoort is dat er vervolgens ook vragen gesteld worden over het belang van die vier natuurkwaliteiten, voor ons als mensen, voor de gezondheidszorg in het algemeen, voor de natuurgeneeskunde in het bijzonder. Sommigen resoneren er in mee. Voor anderen is het lastiger te pakken. Want het is al zo oud, toch niet meer van deze tijd? En is het eigenlijk niet ook gewoon maar een manier van kijken? Een soort van roze bril? En wat dan uiteindelijk het belang is van diezelfde vier natuurkwaliteiten? Het fijne van dit soort vragen is dat het me dwingt tot herziening, tot herformuleren en om goed te bekijken of ik het goed verwoord heb. Hieronder een enthousiaste sanguinische poging:

Laat ik beginnnen met de vier. Het getal vier staat symbool voor heelheid. Het benadrukt onze oriëntatie op de menselijke dimensie. Vier is ook het getal van de aarde. Hier op aarde brengen we dingen in de stof én ‘like it or not’ moeten we regelmatig door het stof gaan. Het vierkant, de uitdrukking van het getal vier in de geometrie, staat voor wet en orde die opgelegd wordt aan de chaotische wanorde van Moeder Natuur. De vier windrichtingen op het kompas voorkomen dat we ons verloren voelen in onbekende gebieden. De vier wanden van een kamer geven ons het gevoel van een veilige omhulling, wat ons helpt om onze energieën te concentreren en om onze aandacht te focussen op een rationele menselijke manier. Kortom het getal vier en de vierheid in veel dingen helpt ons, dwingt ons, om de werkelijkheid van onze menselijke condities te onderzoeken om er vervolgens op een bewuste en scheppende manier aan te relateren. En dat is een talent wat heel specifiek menselijk is.

De drie dimensies van tijd (verleden, heden, toekomst) zijn slechts abstracties en blijven dat totdat we ze in de ruimte hebben kunnen duiden. Tegelijkertijd worden gebeurtenissen in de drie-dimensionele ruimte pas concreet als we ze vastpinnen in de tijd. Om zich te kunnen ontwikkelen moet de mens zichzelf kunnen plaatsen in ruimte en tijd. Een belangrijk gegeven, zonder twijfel.

Op zowel de hemelse als de aardse vlakken speelt het getal vier een beslissende rol als een ordenende factor. Hier zijn een aantal ‘vieren’ die je vast herkent:

  • De vier windrichtingen op een kompas
  • De vier hoeken van de aarde
  • De vier rivieren in het paradijs
  • De vier kwaliteiten (Warm, Droog, Vocht, Koud)
  • De vier evangelisten (Mattheus, Markus, Lucas, Johannes)
  • De vier profeten (Jesaja, Jeremiah, Ezekiël, Hosea)
  • De vier aardsengelen (Michaël, Raphaël, Gabriël, Phannel)
  • De vier beesten van de apocalyps
  • De vier alchemistische ingrediënten (zout, zwavel, kwik, azoth)
  • De vier seizoenen
  • De vier fasen van de maan

                                                                                                                                                                                          Johannes Wierix, 1601. Rijksmuseum

De lijst van ‘vieren’ die de mens door de eeuwen heen geholpen hebben om zijn spirituele en fysieke leven richting te geven is bijna eindeloos. Vier is ook het getal dat verbonden is met de schepping van de mens. Het Syrische “Boek van de schatten uit de grot” vertelt het verhaal op deze manier:

“En zij zagen dat God een korrel stof van de hele aarde nam, en een drup water van de hele oceaan, en een windstoot van de hoogste luchten, en een beetje warmte van de aard van het vuur. En de Engelen zagen hoe deze vier zwakke elementen, het droge, het vochtige, het koude en het warme, kwamen te rusten in de palm van Zijn hand. En toen schiep God Adam.”

Samengevat hebben het getal vier en de vier natuurkwaliteiten dus vanaf de schepping symbool gestaan voor de oriëntatie van de mens op zijn aardse realiteit als mens. Daarmee vormen de vier natuurkwaliteiten een heel diep geworteld mensbeeld gedragen in het collectief onbewuste. Is dat niet een enorm verschil met de gangbare wetenschap die, zich vormend in de lijn van Descartes, de almacht geeft aan het brein en de ratio. ‘Evidence based’ en steeds meer binnen het keurslijf van protocollen.

Helaas is de kennis  van de vier natuurkwaliteiten voor velen ver weg gezakt, maar niet verloren, in het onbewuste. De basis lijkt verdwenen maar resoneert nog wel. En naarmate het reductionisme meer en meer terrein won was er steeds minder plaats voor met name de kwaliteit Vocht. Terwijl we dat nou juist zo nodig hebben om ons te verbinden, met onze binnenwereld en buitenwereld en evenzeer met deze oude bronnen en wat ze voor ons betekenen kunnen. Of liever: Wat ze voor ons zouden moeten betekenen.

In de huidige tijd zie je overal om je heen een zoektocht naar Vocht, naar een wereld- en mensbeeld met meer ruimte voor verbinding. Kun je inmiddels zien, proeven, aanvoelen, hoe belangrijk het voor de mensheid is om dit paradigma van de vier natuurkwaliteiten weer terug te winnen? Om daarmee ook onszelf te helen. In de beide betekenissen van het woord: genezen en heel maken.

Het oriënteren/denken/handelen in overeenstemming met de vier natuurkwaliteiten is misschien wel net zoals de titel van het Syrische boek, een bijna verloren schat, gelukkig teruggevonden. Dit gebruiken binnen onze opleiding Natuurgeneeskunde zou je ook een voorrecht kunnen noemen. Het inzetten om de gezondheid van anderen te bevorderen en evenzeer als leidraad voor studenten om de eigen beweging en dynamieken te onderzoeken is simpel rijkdom.

Dus dank aan iedereen voor jullie vragen die aanleiding waren voor deze blog. Het was een feestje om dit zo op een rijtje te kunnen zetten.

Hartegroet

Huub